Waarom whisky in koude pakhuizen trager, maar vaak complexer rijpt (Wist je dat)

Niet alle whisky rijpt onder dezelfde omstandigheden. Distilleerderijen liggen tenslotte over de hele wereld verspreid, van Schotland tot Japan. Eén van de meest onderschatte factoren in het rijpingsproces is het klimaat van het pakhuis. De temperatuur speelt een grote rol tijdens de rijping van whisky. En daarin kan een distilleerder een deel sturen.

Hoe een whisky rijpt is afhankelijk van veel factoren. Wat voor hout is er voor de vaten gebruikt? Wat zat er eerder in de vaten? Hoe erg zijn de vaten verkoold? Het maakt allemaal uit. Daarnaast maakt ook de temperatuur in het warehouse een enorm verschil voor de rijping van whisky.

Als een whisky in een koude omgeving rijpt, komt deze uiteindelijk heel anders uit het vat dan in een warme omgeving. In koude omgevingen verloopt de rijping namelijk aanzienlijk trager.

Lagere temperaturen zorgen ervoor dat de whisky minder diep en minder vaak in het hout trekt. Het uitzetten en krimpen van de spirit gebeurt rustiger dan in warme klimaten. Daardoor komen houtcomponenten zoals tannines, vanilline en kruidige tonen langzamer vrij.

Het resultaat is geen explosieve smaakontwikkeling, maar een geleidelijk en gecontroleerd proces.

Een belangrijk voordeel hiervan is dat de whisky minder snel wordt overheerst door hout. In warme pakhuizen kan whisky al na enkele jaren zwaar houtachtig of bitter worden. In koude pakhuizen krijgt de spirit de tijd om eerst zijn distillaatkarakter te behouden: fruitigheid, mout, esters en subtiele rook blijven langer intact. Pas later versmelten deze met houtinvloeden tot een gelaagd geheel.

Ook de verdamping, oftewel de angel’s share, verloopt anders. In koude pakhuizen verdampt gemiddeld minder alcohol per jaar dan in warme klimaten. Dit betekent dat het alcoholpercentage van de whisky stabieler blijft en de drank minder snel uitdroogt. Bovendien verdampt alcohol vaak sneller dan water in koude omstandigheden, wat kan bijdragen aan een zachter mondgevoel bij langere rijping.

Naast de kou speelt luchtvochtigheid een rol bij de rijping van whisky. Veel koude pakhuizen zijn laag, gebouwd van steen en hebben een natuurlijke luchtcirculatie. Dit creëert een constant microklimaat waarin temperatuurschommelingen beperkt blijven. Die stabiliteit zorgt ervoor dat de whisky zich rustig ontwikkelt, zonder schokken in smaak of structuur.

Het gevolg van deze langzame rijping is vaak een whisky met meer nuance en diepgang. Denk aan complexe lagen van fruit, noten, kruiden en zachte houttonen wachten om ontdekt te worden. Dit is ook waarom veel liefhebbers oudere Schotse whisky’s uit traditionele pakhuizen omschrijven als elegant, verfijnd en complex, in plaats van intens of krachtig. Deze whisky wordt gerijpt in een relatief koud klimaat met een goede luchtvochtigheid.

Als je kijkt naar whisky uit India, heb je al snel te maken met een warmer en droger klimaat. De warmte en het overwegend droge klimaat zorgen dat er meer verdampt en er dus een hogere angel's share is. Daarnaast is het karakter van een Indiase whisky veel anders dan een Schotse.

Distilleerders kunnen zelf natuurlijk niet kiezen wat voor klimaat er rondom de stokerij hangt. Daarmee zijn ze afhankelijk van de weergoden, al kan er tot op zekere hoogte wat gedaan worden om alles te beïnvloeden. Zo kan er geventileerd worden, kan er gespeeld worden met de hoogte van de warehouse en het type warehouse.

Actieve ventilatie of klimaatcontrole wordt maar zelden gebruikt bij traditionele distilleerderijen.

Wil je meer leuke whisky weetjes, kijk dan op onze speciale pagina.