
Mis geen whisky nieuws, reviews en opvallende releases meer.
Voeg Whisky Monkeys toe als Google favorietJe hebt er vast wel eens over gelezen: een cask finish. Het betekent
dat spirit nog even overgeheveld wordt voor een aantal maanden in een ander
vat, waar een andere drank in heeft gezeten, om nog een extra smaak te geven.
Wist je dat er dan ook allerlei verschillende vaten bestaan en dat dat effect op de rijping van de whisky heeft?
Vaten van allerlei soorten drank
Een vat is niet per se een whiskyvat. Dat wil zeggen,
een vat is een houten constructie waarin bijvoorbeeld een drank heeft gezeten (tenzij het een
ongebruikt vat is uiteraard). Vaten worden voor allerlei dranken gebruikt.
Voor whisky wordt in de meeste gevallen Europees of Amerikaans eikenhout gebruikt. In het laatste geval betreft het vaak een bourbonvat, maar er worden ook veel andere type vaten gebruikt voor de rijping van de godendrank. Zo zijn er naast bourbonvaten bijvoorbeeld ook tequilavaten, sherryvaten, rumvaten en wijnvaten.
Vaten waar andere drank in gezeten heeft, worden nogal eens ingezet om een spirit te laten rijpen of om een whisky van een finish te voorzien. Het vat geeft vervolgens tijdens de rijping smaak aan de drank.
Steeds minder interactie
Hoe vaak een vat gebruikt kan worden is niet in steen gehouwen. Sommige vaten gaan slechts enkele keren mee, andere vaten vaker. Wel is het zo dat hoe meer een vat gebruikt wordt, hoe minder effect het hout op de spirit heeft.
Als een vat voor het eerst gebruikt wordt, dan is dit een zogeheten Virgin cask. Het hout is dan nog vers en bevat geen andere drank. Zodra een vat één keer gebruikt is dan is het een first fill vat. De gouden regel is dat er dan nog geen whisky in heeft gezeten. Bij second fill gaat er voor de tweede keer whisky in het vat. Er heeft dan vaak wel al eerder een andere drank in gezeten, dus mogelijk is het vat al een keer eerder gebruikt.
Bij alle keren dat een vat hierna gebruikt wordt, is het vat aangeduid als een refill cask. Een refill cask kan dus wel vijf of zes keer gebruikt zijn.
Lees ook
Houtcontact is van belang
Niet alleen de drank die eerder in het vat zat en de leeftijd van het vat zijn van belang, maar ook de mate waarop het vat gecharred is. Door een vat aan de binnenkant te verbranden, wordt er gezorgd dat het hout 'geopend is'. Het vat heeft daardoor meer interactie met het hout en geeft meer smaak zoals vanille en tannines aan de drank.
Er zijn verschillende gradaties in de verbranding. Soms kiezen distilleerderijen ervoor om vaten een milde char te geven, waarbij het hout slechts enkele seconden verbrand wordt. Andere keren wordt er juist een zware verkoling veroorzaakt, oftewel een alligator char.
De binnenkant van het vat lijkt in dat geval op de huid van een alligator. Het gevolg hiervan is meer houtoppervlak, meer tannines en meer vannillesmaak in de uiteindelijke whisky.
Lees ook
Verhouding tussen vloeistof en hout
Een ander belangrijk element voor de smaak, of eigenlijk de rijping van de whisky, is het formaat van het whiskyvat. De verhouding tussen de vloeistof is namelijk erg belangrijk. Hoe meer houtcontact de spirit heeft, hoe meer ruimte er is voor het proces waarbij het vat de drank smaak en kleur geeft. De drank zal dus als het ware sneller rijpen.
Omdat we het niet beter kunnen formuleren dan de Whisky Ambassador cursus van Bob Wenting: ‘De verhouding tussen de
inhoud en het houtoppervlak bepaalt, naast de omstandigheden als temperatuur en
luchtvochtigheid, de snelheid van rijping en de intensiteit van de uitwisseling
van stoffen en chemische reacties in het vat.’
In de whiskyindustrie worden er veel verschillende soorten vaten gebruikt, iets wat je ook leert zodra je het eerder genoemde whiskydiploma gaat halen. Als we kijken naar de Schotse industrie bestaat er eigenlijk geen minimumgrootte, maar wel een maximum grootte. Dat is 700 liter.
Lees ook
Welke formaten vaten zijn er allemaal?
Kortom, de grootte
van het vat is mede bepalend voor de rijping van een whisky. We zetten hieronder
een aantal veel gebruikte vaten op een rij met daarbij de maximale grootte in liters:
| Type vat | Aantal liter |
| Barrrique | 225 liter |
| Bloodtub | <50 liter |
| Bordeaux (Barrique) | 225 liter |
| Bourbon Barrel | 200 liter |
| Butt (ex sherry) | 600 liter |
| Cognac | 300 liter |
| Hogshead | 250 liter |
| Madeira Drum | 650 liter |
| Port Pipe | 650 liter |
| Puncheon | 600 liter |
| Quarter Cask | 50 liter |
Nog veel meer soorten whiskyvaten
Uiteraard bestaan er nog veel meer vaten dan dit. Zo bestaan er bijvoorbeeld kleine vaatjes van een paar liter en vaatjes van 20 liter. Voor een distilleerderij die werkt for a living (en niet als hobby) zal zoiets alleen niet snel gebruikt worden.
Rekening houdend met angel's share en dus de kleine omvang, zullen er bovendien niet veel flessen uit zo'n vaatje gehaald kunnen worden en komt er automatisch ook niet zoveel geld in het laatje.
Laat vooral weten welke vaten jij nog allemaal kunt opnoemen.
Lees ook
loading
POPULAIR NIEUWS

Whisky Cadeautips: 24 verrassingen die december extra bijzonder maken

Update - Dit is je laatste kans om hele unieke whisky's te scoren (mis het niet!)

Wat zit er in de adventskalender van Whisky Monkeys? Alle whisky’s op een rij

Wist je dat deze rokerige whisky speciaal voor Sinterklaas is gemaakt?

Interview: Hoe twee whiskyliefhebbers van hun slijterij een whiskyparadijs maakten

Winnaars bekend - Win gratis tickets voor Whisky Festival Groningen 2026 in de Akerk

Lagavulin 8 vs Lagavulin 16: waarom de jongste Islay single malt whisky zomaar kan winnen

Review: St. James's blend: een buitengewoon smaakvol whisky ongeluk

Whisky Cadeautips: Bruichladdich Yellow Submarine III is een bijzonder cadeau met een bizar verhaal

Een bijzondere tasting bij The Barrel Smuggler met opvallend smaakvolle whisky's
Laatste reacties
- Wederom mooi artikel! Nog een extra 'wist je dat' over Glen Garioch. Wist je dat Glen Garioch de steilste Line Arms hebben? Imposant om te zien!
FrankErkens18-11-2026 - Dat Dalwhinnie één van de koudste distilleries is kan ik beamen... Toen we de distillery bezochten in Maart 2024 lag er heel mooi sneeuw. Qua beleving en aangezicht ronduit schitterend! Echter waren ze op dat moment op de WC's aan het verbouwen in het Visitor Centre waardoor we gebruik moesten maken van een buiten unit... Heerlijk met -5 graden binnen naar de WC gaan! Maar dankzij onder andere twee 30y oude Dalwhinnie's (2019 & 2020) blijft dit juist een mooie en leuke herinnering.
FrankErkens16-11-2026 - Hopelijk wordt dan snel bekend welke 'geselecteerde gespecialiseerde whiskywinkels' het zijn, ben namelijk geen fan van bestellen via een UK webshop met alle extra kosten...
FrankErkens13-11-2026 - Eigenlijk is dit toch uiteindelijk het beste nieuws dat je kan horen in dit geval!
FrankErkens12-11-2026 - In het dorpje Aberfeldy voor het eerst kennis gemaakt met Schotse Koffie, en natuurlijk met Aberfeldy 12 erin! Ronduit genieten, ik heb vervolgens deze fles ook gekocht voor de Schotse koffie thuis, maar ook om zo te drinken is deze top. Soms wissel ik voor de Schotse koffie ook af met de Singleton 12! Onlangs nog de Aberfeldy 12y Madeira Cask gekocht en deze is ook echt top! Extra tip: met zelf gemaakte pudding is de Glenfiddich erdoor ook zeker niet verkeerd!
FrankErkens12-11-2026 - Alles is ingetrokken, er heeft zich een nieuwe eigenaar gemeld.Caskstrength0112-11-2026
- Eind Oktober nog even snel de Glenfiddich Distillery bezocht (mijn 4e keer) en in de Whisky Lounge deze whisky (met opzet) uitgezocht voor onze groep. Ik moet eerlijk bekennen dat de whisky oké was maar heeft ons allen 4 niet weten te imponeren, wat we wel hoopte met de 5 vaten die gebruikt waren. In alle eerlijkheid hadden ze deze beter kunnen bottelen op 50% en dan was die beter tot zijn recht gekomen maar helaas. Misschien toch wat minder geld naar Marketing en wat meer geld voor de whisky zelf in dit geval. Bij Glenfiddich begon het ooit allemaal voor mij in Juli 2015. Daarom ook bij dit bezoek mijn eigen Distillery Exclusive mogen bottelen en labelen. 15y oud op Sherry, Bourbon & New Wood vaten (56,7%). En met deze speciale fles mijn 'milestone' bereikt: 20ste fles van Glenfiddich. Daarnaast is er niks mooiers dan om 07:30 uur lekker te rennen over het terrein van Glenfiddich & Balvenie!
FrankErkens11-11-2026 - Ik zag de foto. Wat ontzettend leuk!
M0nkey11-11-2026 - Dat klink echt geweldig!
M0nkey11-11-2026 - Op de valreep! Gelukkig had ik deze nog niet gekocht (staat nog steeds in mijn Bol verlanglijst) en was deze op voorraad bij de lokale Bruna in Landgraaf!
FrankErkens11-11-2026



